Strobouw
Van natuurlijk materiaal naar volwaardige architectuur.
Meer dan 100 strobouwprojecten ontworpen en gerealiseerd
Stro is lokaal beschikbaar, hernieuwbaar en tijdens de groei wordt CO₂ uit de atmosfeer opgenomen. Maar voor mij zit de werkelijke kwaliteit van strobouw niet alleen in de milieuprestatie.
Een goed ontworpen strowoning voelt anders.
De dikke wanden, de combinatie met hout en leem, het aangename binnenklimaat en de diepe neggen rond ramen en deuren geven een gebouw een kwaliteit die moeilijk in cijfers is uit te drukken.
Daarom begint een ontwerp bij ORIO niet met de vraag hoe we zoveel mogelijk stro in een gebouw kunnen toepassen.
Het begint bij de mensen die er gaan wonen, de plek en het gebouw dat daar wil ontstaan. Stro is één van de materialen waarmee we dat kunnen realiseren.
Stro is een bouwmateriaal, geen architectuurstijl
Wie aan strobouw denkt, heeft misschien een bepaald beeld voor ogen: dikke organische muren, ronde vormen, leem en zichtbaar hout. Dat kán strobouw zijn. Maar het hoeft helemaal niet.
Een strowoning hoeft er niet uit te zien als een strowoning.
Achter de architectuur
Een afgewerkt gebouw vertelt maar een deel van het verhaal.
Het materiaal bepaalt hoe een gebouw wordt opgebouwd. Niet hoe het eruit moet zien.
Wat is strobouw?
Bij strobouw worden strobalen of speciaal ontwikkelde stro-elementen gebruikt als isolerend bouwmateriaal. Het stro bevindt zich meestal in of tussen een houten constructie en wordt beschermd met bijvoorbeeld leem, kalk of een geventileerde houten gevel.
TRADITIONELE STROBALENBOUW
Losse strobalen worden op de bouwplaats aangebracht in een houten draagconstructie. De balen worden passend gemaakt en de wanden vervolgens afgewerkt. Deze manier van bouwen biedt veel vrijheid en leent zich goed voor opdrachtgevers die zelf aan hun woning willen meebouwen.
PREFAB STROBOUW
Bij moderne prefab strobouw worden houten elementen onder gecontroleerde omstandigheden met stro gevuld. De complete elementen worden vervolgens naar de bouwplaats gebracht en daar gemonteerd. Hierdoor kunnen de eigenschappen van stro worden gecombineerd met een snelle, nauwkeurige en steeds verder geïndustrialiseerde manier van bouwen.
LASTDRAGENDE STROBOUW
Bij lastdragende strobouw vormen de strobalen zelf een dragend onderdeel van de constructie. Deze methode wordt in Nederland minder toegepast, maar vormt wel een belangrijk onderdeel van de geschiedenis en ontwikkeling van het bouwen met stro.
Waarom stro?
Stro verenigt een aantal eigenschappen die het als bouwmateriaal bijzonder maken: hernieuwbaar, ruim beschikbaar, sterk isolerend, en in combinatie met hout, leem en kalk onderdeel van een dampopen gebouwschil. Tijdens de groei neemt graan bovendien CO₂ op, dat gedurende de levensduur van het gebouw voor een deel opgeslagen blijft.
Maar na meer dan 25 jaar met stro te hebben gewerkt, zit voor mij de kwaliteit niet alleen in deze meetbare eigenschappen.
Stro verandert ook de architectuur.
De dikte van de wand, de diepe neggen rond ramen en deuren, de zachtheid van het materiaal en de manier waarop stro samengaat met hout en leem geven ruimtes een heel eigen karakter. Van organisch tot strak. Van een kleine woning tot een collectief woongebouw. Van eigentijds tot klassiek.
Van pionieren met strobalen naar prefab strobouw
Toen ik eind jaren negentig met strobouw begon, was bouwen met stro in Nederland nog pionieren. Strobalen werden op de bouwplaats gestapeld, passend gemaakt en afgewerkt met leem — opdrachtgevers en vrijwilligers werkten regelmatig zelf mee.
Je zag en voelde letterlijk waar een wand uit bestond. Die manier van bouwen bestaat nog steeds en kan prachtig zijn.
Tegenwoordig werken we ook met prefab houten elementen die onder gecontroleerde omstandigheden met stro worden gevuld en in korte tijd op de bouwplaats worden gemonteerd.
De techniek verandert. De essentie van het materiaal niet.
Meer dan 100 strobouwprojecten
In ruim 25 jaar heeft ORIO aan meer dan 100 projecten met stro gewerkt. Kleine particuliere woningen, verbouwingen, collectieve woonprojecten en grotere gebouwen. Handgebouwde strobalenwanden én moderne prefab systemen.
Aardehuizen Olst
23 ecologische woningen waarin stro, aarde, hout en andere natuurlijke materialen samenkomen.
Bekijk project →
Klassieke strowoning
Van buiten nauwelijks te zien dat achter deze klassieke architectuur strobalen schuilgaan.
Sculpturale vormgeving
Een dak dat tot de grond doorloopt — expressief en toch functioneel.
Bekijk project →
25+ jaar strobouw in Nederland
Mijn betrokkenheid bij strobouw begon in 2003. Als architect was ik toen al enkele jaren werkzaam, maar bouwen met stro was in Nederland nog nauwelijks bekend. Wat begon als nieuwsgierigheid naar een natuurlijk en eenvoudig bouwmateriaal groeide uit tot een belangrijk onderdeel van mijn werk als architect.
In 2003 sloot ik mij aan bij Strobouw Nederland, destijds een werkgroep binnen de VIBA, en werd ik secretaris. In 2010 maakte ik deze werkgroep samen met Wouter Klijn zelfstandig en ontstond de vereniging Strobouw Nederland, waarvan ik voorzitter werd.
Na vijftien jaar intensieve betrokkenheid bij de strobouw ben ik mij vanaf 2018 breder gaan richten op ecologisch en gezond bouwen. Binnen de VIBA ben ik vervolgens nog een aantal jaren actief geweest, onder andere als voorzitter.
In 2012 verscheen mijn boek Bouwen met Stro, waarin ik de praktijkkennis van dat moment samenbracht: van materiaaleigenschappen en bouwmethoden tot detaillering, constructie en uitvoering.
Strobouw Nederland is inmiddels samen met de Belgische vakvereniging verdergegaan als Vakgroep Strobouw. Daar ben ik nog steeds lid van.
De techniek is veranderd. Mijn fascinatie voor het materiaal niet.
Meer over Michel Post →Bouwen met stro in de praktijk
De uiteindelijke wanddikte hangt af van het toegepaste bouwsysteem, de afmetingen en oriëntatie van het stro en de gewenste isolatiewaarde. Traditionele strobalen en moderne prefab stro-elementen leiden daarom niet automatisch tot dezelfde wandopbouw.
Ja. Stro bevat veel stilstaande lucht en heeft daardoor goede thermisch isolerende eigenschappen. De uiteindelijke prestatie wordt onder andere bepaald door de dichtheid, dikte, vezelrichting en de volledige opbouw van de wand.
Stro moet, net als hout, zorgvuldig worden beschermd tegen langdurige vochtbelasting. Een goede detaillering van fundering, gevel, dak, aansluitingen en afwerking is daarom essentieel. Tegelijkertijd kan stro onderdeel zijn van een dampopen constructie waarin vocht op een natuurlijke manier kan worden opgenomen en weer afgegeven.
Een goed verdichte strobaal bevat relatief weinig zuurstof. In combinatie met een correcte wandopbouw en afwerking kan een strowand aan de vereiste brandveiligheid voldoen. Niet de losse strobaal, maar het complete geteste en gedetailleerde bouwsysteem is daarbij bepalend.
Dat kan. Traditionele strobalenbouw leent zich relatief goed voor zelfwerkzaamheid. Bij prefab strobouw verschuift een groter deel van het werk naar gespecialiseerde producenten en uitvoerders. Welke methode het meest geschikt is, hangt daarom niet alleen af van het ontwerp, maar ook van de opdrachtgever, het budget en de gewenste manier van bouwen.
De afmetingen van strobalen verschillen per pers, producent en toepassing. Bij traditionele strobalenbouw bepalen die maten mede de wanddikte en detaillering. Bij moderne prefab strobouw is het stro onderdeel van een samengesteld element en wordt de maatvoering vooral bepaald door het gekozen bouwsysteem.
Ja. Stro kan zowel in traditionele balen als in verschillende moderne bouwsystemen als isolatiemateriaal worden toegepast. Naast strobalen bestaan inmiddels ook technieken waarbij stro op andere manieren in houten elementen wordt verwerkt. De keuze voor een systeem hangt samen met onder andere bouwmethode, schaal, detaillering en gewenste mate van prefabricage.
Stro staat nooit op zichzelf
In vrijwel geen enkel project dat ik met stro heb ontworpen, stond het materiaal op zichzelf. Stro vraagt om een constructie, een huid, een goede detaillering en een manier waarop vocht, warmte en licht door het gebouw bewegen. Daardoor ontstaat vanzelf een samenspel met materialen als hout, leem en kalk.
Precies daar wordt strobouw voor mij architectuur. Niet door één materiaal centraal te stellen, maar door te onderzoeken hoe materialen samen een gebouw kunnen vormen dat technisch klopt én prettig aanvoelt.
Ontdek onze visie op biobased bouwen →Bouwen met stro — het boek
Bouwen met Stro — Michel Post
In 2012 bundelde ik mijn kennis en praktijkervaring in het boek Bouwen met Stro: het materiaal zelf, verschillende bouwmethoden, detaillering, constructie en de praktische uitvoering. Het boek is nog steeds verkrijgbaar en wordt, meer dan tien jaar later, nog altijd gebruikt door mensen die zich in bouwen met stro willen verdiepen.
Bestel het boek →Wie zich verder in de technische kant van bouwen met stro wil verdiepen, kan ook het Praktijkhandboek Bouwen met Strobalen raadplegen, of de informatiefolder van Vereniging Strobouw Nederland.
Een strowoning laten ontwerpen?
U hoeft niet vooraf te weten welk strobouwsysteem het beste bij uw woning of gebouw past. Dat is onderdeel van het ontwerpproces. We beginnen bij u, de plek en het gebouw dat daar kan ontstaan.